აშშ-ის სამხედრო ძალებმა ირანის პორტების საზღვაო ბლოკადა დაიწყეს, რამაც თეირანის მკვეთრი პროტესტი და რეგიონის კრიტიკულად მნიშვნელოვან საზღვეო გზებზე გაურკვევლობის ზრდა გამოიწვია. ამის შესახებ უცხოური გამოცემა Reuters-ი წერს.
მიუხედავად დაძაბულობისა, მხარეებს შორის დიალოგის განახლების იმედმა ნავთობის ბაზარზე გარკვეული შვება მოიტანა — სამშაბათს ნავთობის საეტაპო ფასები ბარელზე 100 დოლარს ჩამოსცდა.
ისლამაბადში გამართული მოლაპარაკებების უშედეგოდ დასრულების მიუხედავად, ვაშინგტონი ადასტურებს, რომ დიალოგი გრძელდება და შეთანხმების მიღწევის შანსი კვლავ არსებობს. პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა, შაჰბაზ შარიფმა ასევე აღნიშნა, რომ კონფლიქტის მოსაგვარებლად ძალისხმევა არ წყდება. აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ თეირანთან კონტაქტი შედგა და ირანული მხარე შეთანხმებით დაინტერესებულია, თუმცა ვაშინგტონი არ დაუშვებს ისეთ ხელშეკრულებას, რომელიც ირანს ბირთვული იარაღის ფლობის უფლებას დაუტოვებს.
ჰორმუზის სრუტის კრიზისი და ენერგოუსაფრთხოება
კონფლიქტის დაწყებიდან (28 თებერვალი) ირანმა ფაქტობრივად ჩაკეტა ჰორმუზის სრუტე ყველა უცხოური გემისთვის, გარდა საკუთარი ხომალდებისა. თეირანის განცხადებით, ნავიგაცია დაშვებულია მხოლოდ ირანის კონტროლის ქვეშ და სპეციალური მოსაკრებლის გადახდის პირობით. აღსანიშნავია, რომ ომის დაწყებამდე ამ ვიწრო საზღვაო გზაზე გლობალური ნავთობისა და გაზის მიწოდების თითქმის მეხუთედი მოდიოდა.
პრეზიდენტმა ტრამპმა მკაფიოდ განმარტა, რომ აშშ დაბლოკავს ყველა ირანულ გემს და ნებისმიერ ხომალდს, რომელიც თეირანის მიერ დაწესებულ მოსაკრებელს გადაიხდის. მიუხედავად ბლოკადისა, სამშაბათს ჩინური ტანკერი Rich Starry პირველი ხომალდი გახდა, რომელმაც სრუტე აშშ-ის ოპერაციის დაწყების შემდეგ გადაკვეთა.
საერთაშორისო გამოხმაურება და ეკონომიკური პერსპექტივა
აშშ-ის ბლოკადამ კიდევ უფრო ბუნდოვანი გახადა გლობალური ენერგოუსაფრთხოებისა და ნავთობპროდუქტებზე დამოკიდებული საქონლის მიწოდების პერსპექტივა. მნიშვნელოვანია, რომ ვაშინგტონის ამ ნაბიჯს საერთაშორისო მხარდაჭერა თითქმის არ აქვს. ნატოს მოკავშირეებმა, მათ შორის ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა, განაცხადეს, რომ არ მიიღებენ მონაწილეობას ბლოკადაში და ხაზი გაუსვეს სრუტის დიპლომატიური გზით გახსნის აუცილებლობას.
ამავდროულად, აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვანსმა აღნიშნა, რომ თეირანთან კომუნიკაციაში „მნიშვნელოვანი პროგრესია“ მიღწეული. მისი თქმით, ვაშინგტონი მზადაა გარკვეული დათმობებისთვის, თუმცა პრინციპულად მოითხოვს ირანიდან გამდიდრებული ბირთვული მასალის გატანას და მკაცრი ვერიფიკაციის მექანიზმების დანერგვას.
ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება საფრთხის ქვეშაა
ექვსკვირიანი საჰაერო იერიშების შემდეგ მიღწეული ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება, რომლის ვადაც ერთ კვირაში იწურება, კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას. აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის (CENTCOM) განცხადებით, ბლოკადა „მიუკერძოებლად აღსრულდება ყველა ერის ხომალდის მიმართ“, რომლებიც ირანულ პორტებში შევლენ ან იქიდან გამოვლენ. თავის მხრივ, ირანის სამხედრო წარმომადგენლობამ აშშ-ის ქმედებას „მეკობრეობა“ უწოდა და რეგიონის ყველა პორტის უსაფრთხოების ხელყოფით დაიმუქრა.
პარალელურად, ისრაელი აგრძელებს სამხედრო კამპანიას ლიბანში „ჰეზბოლას“ წინააღმდეგ, რასაც თეირანი ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დარღვევად აფასებს.
ფოტო: Reuters
